Một buổi tối thứ bảy, tôi nằm trên sofa căn hộ 83m2 mình vừa bàn giao, và bắt đầu đếm tiếng bước chân của chính mình. Từ phòng khách ra bếp là 11 bước, nhưng tiếng gót chân tôi vang lên khác hẳn khi đi trên sàn gỗ tự nhiên so với lúc vào phòng ngủ lát gỗ công nghiệp. Tôi đã mất 6 tháng để nhận ra mình vừa dựng nên một không gian mà ngay cả bước đi cũng tạo ra một âm thanh khó chịu. Vấn đề nằm ở chỗ, tôi được biết đến về việc lựa chọn vật liệu cao cấp, thế mà chính tay mình lại sắp đặt ra một thứ âm thanh chẳng ăn nhập gì. Trong quá trình thực hiện #keyword#, bước khởi đầu mà tôi ngộ ra chính là âm thanh từ sàn nhà không hẳn là vấn đề kỹ thuật, mà là điều chi phối cảm giác sống hàng ngày của cư dân.
Vật liệu sàn quyết định cảm giác sống của cả căn hộ
Trong năm vừa qua, tôi đã hoàn thiện sàn cho ba chung cư khác nhau: một căn 70m2 ở quận 7 dùng gỗ tự nhiên, một căn 85m2 ở Thủ Đức sử dụng gỗ công nghiệp, và một căn 90m2 ở quận 2 lát gạch giả gỗ. Tôi ghi lại âm thanh khi bước đi, độ ấm của mặt sàn lúc 5h sáng, và cảm nhận khi đi chân trần. Điều tôi nhận được là gỗ nguyên tấm cho tiếng bước chân trầm và ấm, nhưng chi phí cao gấp 2,5 lần gỗ công nghiệp. Gỗ công nghiệp thì kêu to hơn hẳn, đặc biệt là khi đêm về, khi trẻ con chạy từ phòng ngủ ra phòng khách. Bảy nhà tôi khảo sát cho biết họ nghe thấy tiếng bước chân của con nhỏ phòng ngủ con dù đã đóng cửa. Gạch giả gỗ thì hoàn toàn khác: lạnh buốt vào ban đêm, nhưng chịu lực tốt và dễ cọ rửa. Tôi hiểu ra rằng không có vật liệu nào là lựa chọn đúng tuyệt đối, mà cần dựa trên thói quen sinh hoạt của từng nhà. Có lần tư vấn cho một gia đình trẻ tuổi, họ chuộng sự ấm áp của gỗ tự nhiên, nhưng tôi phải nói thẳng rằng với trẻ em trong nhà thì gỗ công nghiệp sẽ là lựa chọn khôn ngoan hơn vì tiền sửa chữa chỉ bằng 1/3. Với 12 năm làm nghề, tôi tin chắc rằng lớp lót là giai điệu nền của cả căn hộ, và nếu lệch nhịp thì dù đồ đạc có xịn cũng không cứu vãn nổi.
Cửa phòng ngủ mà tôi từng cho là chi tiết nhỏ
Tôi từng nghĩ cửa phòng ngủ chỉ là một chi tiết phụ, mãi cho tới khi tôi vẽ cửa lùa cho một căn hộ 68m2 thuộc quận Bình Thạnh. Người mua nhà phải gọi thợ sửa tới 4 đợt vì tiếng kẽo kẹt khi đóng, nghe khó chịu vô cùng. Tôi dừng lại đo độ rộng khe cửa, kiểm tra 5 loại ray khác nhau, từ ray treo 1,2cm cho đến ray âm sàn 2cm. Thứ tôi tìm ra là khe hở dưới cửa 1.5cm so với mức 2.5cm tạo ra khác biệt lớn về khả năng giữ âm. Khi khoảng cách rộng 2.5cm, giọng nói từ phòng khách lọt vào phòng ngủ khá rõ ràng. Trái lại giảm xuống còn 1.5cm, cảm giác cách âm cải thiện đáng kể. Tôi đã mất 3 tuần để thử nghiệm, và cuối cùng tôi kết luận rằng trong chung cư hiện đại, cửa phòng ngủ không chỉ là vách ngăn phòng, mà còn là lớp chắn âm thanh đầu tiên. Tôi nhớ một lần tôi đến nhà khách một căn hộ khác, khách hàng phản ánh rằng nghe tiếng tivi của nhà hàng xóm vào ban đêm. Hóa ra cửa phòng ngủ của anh ta làm bằng gỗ MDF phủ melamine dày có 3.5cm, còn cửa của nhà bên cạnh cũng y hệt. Vấn đề là không phải độ dày, mà là đường hở và cách lắp ráp. Từ đó, tôi bao giờ cũng rà khoảng cách của mọi căn hộ trước khi bàn giao, và đúc kết rằng chỉ cần để tâm 1cm khe hở cũng đủ làm khác hẳn cảm giác.
Tiếng chân của hàng xóm trên đầu và bản vẽ trần nhà của tôi
Hai năm trước, tôi thiết kế một căn hộ thuộc tầng 16 của một chung cư cao cấp ở khu Nam Sài Gòn. Chủ nhà của tôi than phiền rằng anh ta nghe tiếng bước chân của nhà tầng 17 ngay cả trong phòng ngủ. Lúc đầu, tôi cho rằng do người ở tầng trên mang giày nặng nề. Nhưng khi lên tận nơi, tôi thấy rằng trần nhà của tôi đã bị thi công quá phẳng, chỉ có một lớp thạch cao dày 1cm chẳng có vật liệu cách âm bên trên. Tôi hay thiết kế trần thạch cao phẳng cho dễ thi công, nhưng sau đó tôi dành 3 tuần nghiên cứu thêm lớp bông cách âm khoảng 5cm giữa trần bê tông và trần thạch cao. Và kết quả âm thanh bước chân từ tầng trên giảm rõ rệt. Tôi ngộ ra rằng mỗi cm không gian trần đều tương ứng với một thay đổi độ vang, và mỗi mét vuông bông thủy tinh đều ảnh hưởng hút âm thanh cho cả căn phòng. Nói thật, trước tôi hay hạ trần xuống thấp để đỡ tốn vật liệu, nhưng bây giờ tôi thay đổi khoảng trống trên trần không dưới 15cm để bố trí lớp hút âm. Tôi cũng thay đổi kết cấu trần từ trần phẳng sang trần tạo bậc đi cùng đèn led, vừa tạo điểm nhấn vừa giúp phân tán sóng âm từ trên xuống. Có lần tôi giám sát một căn hộ mà chủ đầu tư đã tự ý giảm chiều cao trần xuống còn 7cm để giảm bớt chi phí, và điều xảy ra là tiếng chân từ trên quay trở lại không khác gì. Sau lần đó tôi hiểu rằng trần nhà chẳng phải nơi để gắn đèn, mà là một lớp phòng thủ âm thanh quan trọng nhất trong môi trường chung cư.
Cách tôi thử tiếng bước chân trước khi bàn giao nhà
Sau 12 năm thiết kế, tôi phát triển một quy trình thử nghiệm mà tôi đặt tên là “Đi bộ của người khó tính”. Chuẩn bị bàn giao, tôi đề nghị cả khách lẫn tôi tháo giày và bước chân trần trên từng vùng sàn, khởi đầu ở phòng khách đến phòng ngủ, rồi cả nhà vệ sinh. Kế tiếp, tôi đi giày da di chuyển trên cùng lộ trình, vì âm thanh gót giày khác hoàn toàn tiếng chân trần. thi công nội thất chung cư giá rẻ còn chạy nhẹ ở chỗ đặt giường và góc cạnh bàn học, chỗ mà trẻ con hay chạy nhảy. Tôi mở và đóng toàn bộ cửa phòng, nghe kỹ xem có tiếng kẹt, rồi ngồi ở góc xa nhất để nghe xem tạp âm từ nhà bếp vọng sang phòng khách như thế nào. Bảng kiểm tra tôi dùng trong 9 căn hộ gần nhất liệt kê 15 mục, từ đo độ bằng phẳng cho đến đập tay thử tiếng vang. Có lần tôi nhận ra rằng phần sàn gỗ ép trong phòng ngủ bị lún ở gần chân giường, dù tôi đã kiểm tra bằng mắt thường. Lúc tôi đứng dậy tiếng kẽo kẹt vang lên, tôi buộc phải tháo và thay lớp xốp bên dưới. Điều tôi rút ra là nếu không trực tiếp thử bằng cảm giác chân và tai, thì ngôi nhà có thể đẹp trong bản thiết kế nhưng lại khó chịu khi ở. Hiện nay, trước lúc bàn giao, tôi luôn dành ít nhất 30 phút để di chuyển toàn bộ căn hộ cùng khách, và kết quả là khách hàng đánh giá cao cái cách tôi lắng nghe từng tiếng động nhỏ. Nếu có ai hỏi tôi rằng công việc này có đáng không, tôi đáp lại rằng một căn nhà yên tĩnh đáng giá hơn mọi khoản đầu tư vào nội thất đắt tiền. Bạn thử tưởng tượng xem, mỗi sáng thức dậy mà nghe tiếng gót chân mình vang như tiếng trống thì còn gì là thư giãn? Tôi khuyên bạn hãy dành để đi bộ trong căn hộ trước khi nhận, và bạn sẽ thấy vì sao tôi lắng nghe từng bước chân của chính mình.