Buổi sáng thứ Tư, tôi đọc được dòng chữ từ chị Hân - khách hàng tôi bàn giao căn hộ 90m2 ở Vinhomes vừa đúng ba tháng trước. Chị gửi kèm tấm ảnh: chiếc tủ bếp ánh gỗ óc chó tôi đã tự mình chọn màu giờ nằm chỏng chơ giữa bãi rác công trường. Kèm với dòng chữ 'Chị quyết định sửa lại, mong em thông cảm'. thi công nội thất chung cư trọn gói đó, tôi đã ngồi yên năm phút nhìn bức ảnh và nhận ra mình không hề giận, chỉ thấy tiếc. Tôi tiếc cho quãng thời gian dài đã chỉ cho khách cách dùng nhà không đúng. Khi bắt tay vào #keyword#, điều tôi nhận ra muộn nhất chính là thiết kế đẹp không đồng nghĩa với việc hợp với người ở. Câu chuyện này buộc tôi phải ghi lại những sai lầm mà bất cứ ai làm nghề thiết kế nội thất cũng nên đọc.
Bản vẽ hoàn hảo nhưng căn bếp lại được dùng theo cách tôi không lường trước
Tôi từng tự hào về căn bếp 2,7m có đảo bếp chữ I tôi bố trí theo phong thủy và công năng chuẩn chỉnh. Nhưng chủ nhà là người Bắc, quen xoong nồi cỡ lớn, nấu ăn hàng ngày cho 6 người. Căn bếp nhanh chóng trở nên chật chội vì tôi chỉ tính theo tần suất nấu nướng trung bình. Chiều sâu mặt bếp tôi chọn 60cm nhưng nồi của chị Hân rộng 32cm nên đặt chéo mới vừa. Ngày tôi sang khảo sát lại, chị chỉ tay vào cái nồi gang đen sì và hỏi 'em tính sao cho cái này vào máy rửa chén'. Câu hỏi đó khiến tôi giật mình vì tôi chưa một lần hỏi khách hay nấu món gì. Tôi rút ra bài học: trước khi thiết kế bếp, phải ăn một bữa cơm cùng gia chủ, xem họ cầm dao thế nào, xoong chảo cỡ gì, và họ có thích đứng nấu một mình hay không. Tôi đã bỏ qua bước đó và kết quả là bản vẽ đẹp như mơ nhưng căn bếp thành nơi chán nhất nhà.
Cửa kính cường lực đẹp nhưng mở ra lại che mất toàn bộ hệ tủ âm tường
Tôi đã tự hào lắm với vách ngăn kính mờ 8mm giữa phòng khách và ban công, nhưng tôi chẳng hề tính đến chuyện thực tế: cửa mở về hướng nào cũng che mất tủ giày hoặc cục wifi nhà mạng đặt bên trong. Chủ nhà phải trèo qua cửa sổ ba lần trong tháng đầu tiên chỉ để lấy đồ. Bản vẽ thể hiện cửa rộng 70cm, hành lang để chừa 1,2m, nhưng quên tính bán kính xoay thêm 80cm. Tôi còn nhớ chị Hân gọi điện với giọng bực bội: 'cửa mở ra chặn hết lối đi, tối nào tôi cũng phải nhấc cả chùm chìa khóa mới lấy được giày'. thiết kế thi công nội thất chung cư là lỗi sinh hoạt, chỉ người dùng thực sự mới thấm, không phải lỗi thẩm mỹ. Khi làm lại, tôi bắt buộc bản thân phải mô phỏng chuyển động của cánh cửa trong mọi trạng thái: mở hết, mở nửa, và cả lúc đứng cạnh đó cúi xuống buộc dây giày. Một cánh cửa đẹp có thể phá hỏng cả một góc sinh hoạt nếu không đặt nó vào đúng nhịp sống thật.
Nội thất của tôi được trả tiền đúng nhưng không hợp với chiều cao người dùng thật
Tôi thiết kế toàn bộ bàn ăn, kệ tivi theo chiều cao trung bình của người Việt. Nhưng trong nhà chị Hân có hai bố con đều cao hơn 1m85, nên chỉ sau ba tháng họ bắt đầu bị đau vai. Tôi đã sang tận nơi đo lại: bàn ăn chuẩn 75cm nhưng người dùng cần 85cm. thi công nội thất chung cư trọn gói đã ngồi xổm cả buổi chỉ để quan sát cách họ đặt tay khi dùng bữa. Người cao 1m85 ngồi ghế cao thì khuỷu tay cách mặt bàn 4cm, mọi hoạt động cắt, gắp đều gồng. Tôi ngộ ra số liệu chuẩn chỉ là điểm khởi đầu, phải khảo sát chiều cao thực tế và thói quen của từng người trong nhà. Từ vụ đó, tôi luôn mang thước dây và sổ ghi chép khi tư vấn, đo chiều cao, chiều dài tay, tầm mắt từng thành viên. Điều buồn cười là nhiều khách hàng ngạc nhiên nhưng lại rất thích vì họ cảm thấy mình được lắng nghe thật sự.
Nếu làm lại lần nữa tôi sẽ bắt đầu bằng việc theo dõi nhịp sống chứ không phải đo bản vẽ
Ngồi nhìn lại những sai lầm trong 6 dự án khác nhau, tôi thấy một quy luật chung: nhà có trẻ nhỏ luôn cần một góc chơi dưới sàn, nhà có người già phải có tay vịn ẩn, người làm tự do cần quầy bar điểm tâm hơn là bàn ăn lớn. Mỗi gia đình có nhịp sinh hoạt riêng, và chính nhịp đó quyết định cách họ sử dụng không gian. Quy trình mới của tôi hiện tại là: trước khi tư vấn thiết kế, tôi đến chơi ở nhà cũ của khách ít nhất một lần và ghi chép họ để dép ở đâu, bật đèn nào trước, hay quay mặt về hướng nào khi đi lại. Tôi học cách hiểu họ trước khi hiểu không gian, vì bản vẽ đo chính xác từng milimet nhưng không thể đo được thói quen ăn sâu vào máu. Nếu bạn đang có ý định làm lại nhà, hãy tự hỏi: những thứ bạn đang dùng hằng ngày có thực sự vừa tầm với bạn không?. Một căn hộ tốt là nơi bạn chẳng cần nghĩ về nó, còn căn hộ tệ là nơi bạn phải tính toán cách dùng từng góc nhỏ. Tôi viết ra điều này không phải để ca thán, mà để ai đang chuẩn bị làm nhà hãy dành thời gian nhìn lại nơi mình đang sống trước khi tìm đến bản vẽ mới.