Tối hôm đó, tôi đọc được cú điện thoại có phần lúng túng từ vị khách tên Hoa – người đã nhận căn hộ căn hộ được bàn giao cách đây 2 tháng. Kèm theo là tấm ảnh chụp khu bếp kèm dòng ghi chú 'Sao tủ lạnh nhà chị không mở được hết cửa?'. Tôi mở lại file thiết kế, chỗ đó tôi để cách tường 5 phân, không hề sai thông số kỹ thuật, vậy mà tôi không nhớ ra rằng chị Hoa chỉ cao 1m58, phải với tay mới chạm tới cánh tủ. Từ hôm đó trở đi, tôi tập cho mình một thói quen lạ: đứng ở góc nhìn của một người cao 1m55, chứ không phải góc nhìn của một kỹ sư cao 1m75. Cũng từ đó, tôi dần hiểu rằng thiết kế thi công nội thất chung cư không đơn thuần là việc vẽ cho đẹp.
Bản vẽ hoàn hảo nhưng cuộc sống thì không theo bản vẽ
Chị Hoa nằm trong số khá đông khách hàng mà tôi từng phục vụ những tình huống dở khóc dở cười. Có lần, một gia đình ở tầng 25 phàn nàn rằng vòi sen bị tay nắm cửa nhà vệ sinh chặn, người tắm phải tránh qua một bên mới khép được cửa. Tôi mở bản vẽ ra xem, khoảng cách giữa vòi sen và tay nắm là 12 phân, không hề chật cho người lớn, thế nhưng lúc cửa mở người tắm bắt buộc phải đứng lệch gần 10 phân mới chạm vòi hoa sen. Một căn hộ khác tôi nhớ mãi, đèn led âm trần bếp quá sáng khi ngồi ăn sáng bởi tôi chọn nhiệt độ màu 6500K hợp lý với việc nấu ăn, nhưng tôi bỏ qua việc ánh sáng đó chiếu thẳng xuống bàn ăn khiến bữa sáng mất hết cảm giác ấm cúng. Theo số liệu gần đây, nam Việt cao 1m62, nữ cao 1m53, vậy mà khung chuẩn tôi được đào tạo lại cố định chiều cao bếp ở mức 85 phân đồng thời coi tầm với là 1m8. thi công nội thất chung cư trọn gói quả là, một người cao 1m55 phải với tay quá mức khi lấy chai lọ trên kệ cao và vô tình tạo ra lực xoắn eo mà tôi không hề hình dung ra lúc vẽ.
Căn hộ trống trông rộng nhưng khi dọn đồ vào thì chật như nêm
Hồi năm ngoái, tôi có một khách hàng ở căn hộ 70m2 tọa lạc ở phía Tây thành phố. Lúc bàn giao, căn hộ nhìn thênh thang, ai nhìn vào cũng trầm trồ. Nhưng đến ngày gia đình 4 người dọn vào, mọi chuyện đổi chiều – những món như giường, tủ, kệ sách, xe đạp của trẻ chiếm gần hết diện tích. Lối đi từ phòng khách ra ban công rộng chưa đầy 60 phân, đi một người thì vừa chứ không thể xoay người. Tôi tự ước lượng: trung bình mỗi người lớn sống trong chung cư cần 2,5–3m3 chỗ chứa đồ bao gồm áo quần, giày dép, vật dụng bếp núc. Căn hộ 70m2 kia, nếu cộng toàn bộ diện tích tủ tôi làm, chỉ ở mức 6m3, tức là thiếu gần 40% nhu cầu so với những gì gia đình đó cần. Sau lần đó, tôi bắt đầu khảo sát đồ đạc hiện có của khách trước khi bắt tay vẽ. Nhiều khách hơi bất ngờ khi tôi hỏi xem có bao nhiêu áo khoác, giày, nồi niêu, nhưng sau khi dọn vào là họ hiểu ngay tại sao tôi lại hỏi nhiều đến thế.
Màu sắc trên màn hình máy tính và màu sắc dưới ánh nắng chung cư là hai thế giới khác nhau
Tôi từng làm một căn hộ màu ghi xám phối be cho căn hộ nhìn về hướng Tây. Nhìn trên màn hình máy tính, gam màu đó toát lên vẻ thanh lịch, kiểu như trên tạp chí nội thất. Nhưng đến lúc khách dọn về ở vào tháng 6, toàn bộ căn hộ ngả màu vàng úa, do ánh nắng phương Tây chiếu xiên vào kính khiến gam màu mất hết vẻ ban đầu. Tôi bắt buộc nghiên cứu lại về hệ số hoàn màu CRI đồng thời kiểm tra nhiệt độ màu ánh sáng ban ngày. Với khí hậu Việt Nam, nắng buổi sáng thường có tông ấm dịu nhưng nắng cuối chiều lại gắt và ngả cam đỏ – thứ mà màn hình máy tính không thể tái hiện đúng. Màu ghi xám chịu nắng chiều sẽ bị hút hết độ sâu và biến thành tông đất bẩn. Sau bài học đó, tôi đề ra một nguyên tắc làm việc: trước tiên phải xác định hướng ban công, hướng đón nắng của căn hộ, đồng thời sơn thử lên tường tối thiểu 3 ngày rồi mới chốt được phương án chính thức. nhưng nhờ vậy tôi không phải đập đi làm lại nhiều lần sau khi khách dọn vào.
Người thợ thi công giỏi hơn tôi nhiều trong việc đoán ý khách hàng
Suốt 12 năm hành nghề, tôi luôn coi thợ thi công là người thực thi bản vẽ – mãi đến một dự án nọ làm tôi phải xem lại cách nhìn. Tôi đang bố trí máy lọc nước cho một căn hộ trong ngăn tủ ngay cạnh bồn rửa. Bác thợ chính hơn 20 năm nghề nhìn bản vẽ, ngẫm nghĩ rồi lắc đầu. Bác tự chuyển máy lọc nước ra gần cửa ra vào mà không hỏi ý tôi. Tôi sốt ruột hỏi vì sao, bác cười hiền rồi nói: 'Bà chủ nhà này mỗi sáng pha cà phê cần đi ra cửa lấy nước nhanh hơn chứ không ai chui xuống gầm bếp'. Hóa ra bác ấy đúng. Khách hàng sau đó khen mỗi sáng chỉ mất 10 giây lấy nước không phải vòng vào trong bếp. Tôi nhận ra rằng một nhà thiết kế luôn tối ưu thẩm mỹ còn người thợ lành nghề chỉ bận tâm thói quen sinh hoạt mỗi ngày của người ở. Từ dự án đó, tôi đưa vào quy trình riêng một việc chưa từng có: khi căn hộ sắp hoàn thiện, tôi đề nghị thợ cả và chủ nhà ngồi với nhau cùng nhau mô phỏng một buổi sáng điển hình của gia đình sẽ ở đây. Nghe có vẻ kỳ nhưng hiệu quả – chỗ nào vướng, chỗ nào bất tiện lộ ra ngay trước khi đồ đạc được chuyển về. Đến giờ, sau hơn 200 căn hộ, tôi chỉ có vỏn vẹn 3 lần chứng kiến khách dời đồ vào nhà. Nhưng chỉ 3 lần đó thôi đã khiến tôi đổi toàn bộ quy trình. Nếu bạn đang có ý định thiết kế căn hộ của mình, tôi chỉ muốn khuyên bạn một điều: hãy ngồi bệt xuống nền, nhìn quanh bốn phía và tự đặt câu hỏi lối đi mỗi sáng của bạn là gì. Chớ nên chỉ dựa vào bản vẽ, thứ không bao giờ phản ánh đúng cuộc sống.